स्वतन्त्र संसार महर्जन, खोकनाका एक प्रतिभाशाली कलाकार, जसको बालापन नै अद्भुत थियो । उनको बाल्यकालका स्वभाव हेर्दा उनलाई हटी, जिद्दी, आँटिलो, जोशिलो, फुर्तिलो भन्न सकिन्छ । उनका सानैदेखिका रुचिहरू गीत-संगीत, फिल्म, नाटक, र फुटबल खेलप्रति गहिरो झुकाव भएका थिए । यी सबै गुणहरूले उनलाई विशेष व्यक्तित्व बनाउन मद्दत गरे । सानै उमेरदेखि स्वतन्त्र संसार महर्जन हटी र जिद्दी थिए । कुनै कुरामा अडिग भएपछि उनले त्यसलाई पूरा नगरी छाड्दैनथे । बाल्यकालमा उनका साथीहरूले सजिलै हार मान्ने गर्थे तर उनी कहिल्यै पछि हट्दैनथे । पढाइमा भन्दा खेलकुदमा उनको बढी ध्यान जान्थ्यो, जसका कारण परिवार र शिक्षकहरू कहिलेकाहीं चिन्तित हुन्थे । तर उनको आत्मविश्वास अटल थियो । जोशिलाे स्वभावका कारण उनी कहिल्यै पनि कुनै कुरासँग डराउँदैनथे ।
बाल्यकालमा कतिपय साथीसँग झगडा परे पनि उनी सधैं अगाडि बढ्ने सोच राख्थे । स्कुलमा भएको नाटक वा गीत प्रतियोगिता होस्, उनी सधैं अगाडि सर्ने गर्थे । प्रतियोगिताहरूमा भाग लिनु, जित्न वा हार्नुभन्दा बढी सिक्नु नै उनका लागि महत्वपूर्ण थियो । उनको फुर्तिलोपन पनि प्रशंसनीय थियो । दौड-धुप गर्न, चाँडै काम सम्पन्न गर्न र खेलकुदमा तिव्र गतिमा भाग लिन सक्ने क्षमताका कारण उनी स्कूल तथा टोलका गतिविधिहरूमा सधैं अगाडि हुन्थे । विशेष गरी फुटबल खेलप्रति उनको विशेष रुचि थियो। मैदानमा उनले देखाउने गतिशीलता तथा रणनीतिका कारण साथीहरू उनलाई राम्रो खेलाडी मान्थे। स्वतन्त्र संसार महर्जनलाई गीत-संगीत, फिल्म, र नाटकमा गहिरो रुचि थियो । बाल्यकालमा नै उनी गीत गाउन, वाद्ययन्त्र बजाउन सिक्न चाहन्थे । स्थानीय महोत्सव तथा कार्यक्रमहरूमा उनको प्रस्तुतिले धेरैलाई प्रभावित बनाएको थियो । नाटक तथा अभिनय गर्ने क्रममा उनले आफ्नो प्रतिभालाई अझ बढी निखार्ने अवसर पाए । विद्यालयका कार्यक्रममा भाग लिँदा उनको अभिनय कलाले सबैलाई लोभ्याउने गर्थ्यो । शिक्षकहरू समेत उनको अभिनय क्षमताबाट प्रभावित हुन्थे ।
फिल्म तथा नाटकको माध्यमबाट समाजलाई नयाँ सन्देश दिने चाहनाले उनी सधैं नयाँ प्रयोग गर्न चाहन्थे। बाल्यकालमै गीत-संगीतप्रति आकर्षण राख्ने उनी युवा हुँदै गर्दा औपचारिक रूपमा यस क्षेत्रमा प्रवेश गरे । उनले पहिलो पटक स्थानीय सांस्कृतिक समूहसँग मिलेर आफ्नो कलाकारिता यात्रालाई अघि बढाए । गीत लेख्ने, संगीत सिर्जना गर्ने र अभिनयमा संलग्न हुने क्रममा उनले ठूलो अनुभव प्राप्त गरे । उनले बाल्यकालदेखि नै देखाएको जिद्दीपन, जोश, आँटिलोपन र फुर्तिलोपनले उनलाई नेपाली कला क्षेत्रमा स्थापित गर्न मद्दत गर्यो । सुरुवातमा केही चुनौतीहरूसँग जुध्नु परे पनि उनले हार मान्न मानेनन् ।
फुटबल खेल उनका लागि मात्र खेल थिएन, यो उनको जीवनशैलीको हिस्सा थियो। खेल मैदानमा उनले देखाउने अद्भुत खेल कौशलले उनलाई विशेष बनायो। उनले स्थानीय स्तरमा खेल्दै गर्दा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका थिए । फुटबलले उनलाई अनुशासन सिकायो, परिश्रम गर्न सिकायो, र कठिन परिस्थितिमा पनि नआतिन प्रेरित गर्यो । स्वतन्त्र संसार महर्जनको बाल्यकाल केवल सामान्य थिएन । उनको हटीपन, जिद्दी स्वभाव, आँटिलोपन, जोशिलोपन, फुर्तिलोपन र गीत-संगीत, नाटक तथा फुटबलप्रतिको रुचिले उनलाई आजको सफल कलाकार बनायो । संघर्ष, परिश्रम र आत्मविश्वासका कारण उनले आफ्नो लक्ष्य प्राप्त गरे । उनका यी गुणहरूले उनलाई सधैं प्रेरित गर्नेछन् र आगामी पुस्ताहरूलाई पनि नयाँ ऊर्जाले भरिने प्रेरणा दिनेछन् ।
संस्मरण लेख दिपक विवश आँशु