स्वतन्त्र संसार महर्जन, खोकनाका एक प्रतिभाशाली कलाकार, जसको बालापन नै अद्भुत थियो । उनको बाल्यकालका स्वभाव हेर्दा उनलाई हटी, जिद्दी, आँटिलो, जोशिलो, फुर्तिलो भन्न सकिन्छ । उनका सानैदेखिका रुचिहरू गीत-संगीत, फिल्म, नाटक, र फुटबल खेलप्रति गहिरो झुकाव भएका थिए । यी सबै गुणहरूले उनलाई विशेष व्यक्तित्व बनाउन मद्दत गरे। सानै उमेरदेखि स्वतन्त्र संसार महर्जन हटी र जिद्दी थिए । कुनै कुरामा अडिग भएपछि उनले त्यसलाई पूरा नगरी छाड्दैनथे ।
बाल्यकालमा उनका साथीहरूले सजिलै हार मान्ने गर्थे तर उनी कहिल्यै पछि हट्दैनथे । पढाइमा भन्दा खेलकुदमा उनको बढी ध्यान जान्थ्यो, जसका कारण परिवार र शिक्षकहरू कहिलेकाहीं चिन्तित हुन्थे । तर उनको आत्मविश्वास अटल थियो । जोशिलाे स्वभावका कारण उनी कहिल्यै पनि कुनै कुरासँग डराउँदैनथे । बाल्यकालमा कतिपय साथीसँग झगडा परे पनि उनी सधैं अगाडि बढ्ने सोच राख्थे । स्कुलमा भएको नाटक वा गीत प्रतियोगिता होस्, उनी सधैं अगाडि सर्ने गर्थे । प्रतियोगिताहरूमा भाग लिनु, जित्न वा हार्नुभन्दा बढी सिक्नु नै उनका लागि महत्वपूर्ण थियो । उनको फुर्तिलोपन पनि प्रशंसनीय थियो । दौड-धुप गर्न, चाँडै काम सम्पन्न गर्न र खेलकुदमा तिव्र गतिमा भाग लिन सक्ने क्षमताका कारण उनी स्कूल तथा टोलका गतिविधिहरूमा सधैं अगाडि हुन्थे । विशेष गरी फुटबल खेलप्रति उनको विशेष रुचि थियो । मैदानमा उनले देखाउने गतिशीलता तथा रणनीतिका कारण साथीहरू उनलाई राम्रो खेलाडी मान्थे ।
स्वतन्त्र संसार महर्जनलाई गीत-संगीत, फिल्म, र नाटकमा गहिरो रुचि थियो। बाल्यकालमा नै उनी गीत गाउन, वाद्ययन्त्र बजाउन सिक्न चाहन्थे । स्थानीय महोत्सव तथा कार्यक्रमहरूमा उनको प्रस्तुतिले धेरैलाई प्रभावित बनाएको थियो । नाटक तथा अभिनय गर्ने क्रममा उनले आफ्नो प्रतिभालाई अझ बढी निखार्ने अवसर पाए । विद्यालयका कार्यक्रममा भाग लिँदा उनको अभिनय कलाले सबैलाई लोभ्याउने गर्थ्यो । शिक्षकहरू समेत उनको अभिनय क्षमताबाट प्रभावित हुन्थे । फिल्म तथा नाटकको माध्यमबाट समाजलाई नयाँ सन्देश दिने चाहनाले उनी सधैं नयाँ प्रयोग गर्न चाहन्थे ।
बाल्यकालमै गीत-संगीतप्रति आकर्षण राख्ने उनी युवा हुँदै गर्दा औपचारिक रूपमा यस क्षेत्रमा प्रवेश गरे । उनले पहिलो पटक स्थानीय सांस्कृतिक समूहसँग मिलेर आफ्नो कलाकारिता यात्रालाई अघि बढाए । गीत लेख्ने, संगीत सिर्जना गर्ने र अभिनयमा संलग्न हुने क्रममा उनले ठूलो अनुभव प्राप्त गरे । उनले बाल्यकालदेखि नै देखाएको जिद्दीपन, जोश, आँटिलोपन र फुर्तिलोपनले उनलाई नेपाली कला क्षेत्रमा स्थापित गर्न मद्दत गर्यो । सुरुवातमा केही चुनौतीहरूसँग जुध्नु परे पनि उनले हार मान्न मानेनन् । फुटबल खेल उनका लागि मात्र खेल थिएन, यो उनको जीवनशैलीको हिस्सा थियो । खेल मैदानमा उनले देखाउने अद्भुत खेल कौशलले उनलाई विशेष बनायो । उनले स्थानीय स्तरमा खेल्दै गर्दा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका थिए। फुटबलले उनलाई अनुशासन सिकायो, परिश्रम गर्न सिकायो, र कठिन परिस्थितिमा पनि नआतिन प्रेरित गर्यो ।
स्वतन्त्र संसार महर्जनको बाल्यकाल केवल सामान्य थिएन । उनको हटीपन, जिद्दी स्वभाव, आँटिलोपन, जोशिलोपन, फुर्तिलोपन र गीत-संगीत, नाटक तथा फुटबलप्रतिको रुचिले उनलाई आजको सफल कलाकार बनायो । संघर्ष, परिश्रम र आत्मविश्वासका कारण उनले आफ्नो लक्ष्य प्राप्त गरे । उनका यी गुणहरूले उनलाई सधैं प्रेरित गर्नेछन् र आगामी पुस्ताहरूलाई पनि नयाँ ऊर्जाले भरिने प्रेरणा दिनेछन् । संस्मरण लेख दिपक विवश आँशु